ไทยรื้อระบบวีซ่าครั้งใหญ่ ลดสิทธิพำนักฟรีจาก 60 วันเหลือ 30 วัน หวังคุมคุณภาพนักท่องเที่ยว

รัฐบาลไทยกำลังปรับระบบการยกเว้นวีซ่าครั้งใหญ่ โดยลดระยะเวลาพำนักแบบไม่ต้องขอวีซ่าจากเดิม 60 วัน เหลือเพียง 30 วัน สำหรับนักท่องเที่ยวส่วนใหญ่ เพื่อคุมคุณภาพและลดการใช้สิทธิในทางที่ผิด ท่ามกลางตัวเลขนักท่องเที่ยวที่ยังชะลอตัวในปี 2569

มาตรการชุดนี้ผ่านความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรีแล้ว และจะมีผลบังคับใช้ 15 วันหลังการประกาศในราชกิจจานุเบกษา ซึ่ง ณ ต้นเดือนสิงหาคม 2569 ยังอยู่ระหว่างรอการประกาศอย่างเป็นทางการ โดยผู้ที่เดินทางเข้ามาก่อนกฎใหม่มีผล ยังสามารถอยู่ได้ตามสิทธิที่ได้รับตอนเข้าประเทศ

โครงสร้างวีซ่าใหม่ 65 ประเทศ

ภายใต้กรอบใหม่ ประเทศและดินแดนที่ได้รับสิทธิจะถูกจัดเป็นกลุ่มตามสัญชาติ โดยกลุ่มที่ได้รับการยกเว้นวีซ่า 30 วัน มีทั้งหมด 59 ประเทศและดินแดน ส่วนกลุ่มยกเว้นวีซ่า 15 วัน มีหลายประเทศ และกลุ่มที่ต้องขอวีซ่าเมื่อเดินทางถึง หรือ Visa on Arrival เหลือเพียง 3 ประเทศเท่านั้น

เมื่อรวมทุกกลุ่มแล้ว ระบบใหม่ครอบคลุม 65 ประเทศและดินแดน ลดลงจากเดิมที่มีถึง 93 ประเทศภายใต้สิทธิยกเว้นวีซ่า 60 วัน สะท้อนถึงการรัดกุมมากขึ้นของฝ่ายความมั่นคงและตรวจคนเข้าเมือง โดยยึดหลักที่รัฐบาลเรียกว่า หนึ่งประเทศ หนึ่งสิทธิ (one country, one entitlement)

ตัวอย่างประเทศในกลุ่มยกเว้นวีซ่า 30 วัน ได้แก่ อินเดีย โครเอเชีย บัลแกเรีย ไซปรัส มอลตา และมัลดีฟส์ ขณะที่มอริเชียสและเซเชลส์อยู่ในกลุ่ม 15 วัน ส่วนอาเซอร์ไบจาน เบลารุส และเซอร์เบีย ถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มที่ต้องขอวีซ่าเมื่อเดินทางถึงประเทศไทย

เป้าหมายหลักของการรื้อระบบครั้งนี้ คือการป้องกันการใช้สิทธิวีซ่าในทางที่ผิด ทั้งการลักลอบทำงานโดยไม่ได้รับอนุญาต การอยู่เกินกำหนด และการเดินทางออกนอกประเทศเพื่อกลับเข้ามาใหม่ซ้ำๆ หรือที่เรียกกันว่าวีซ่ารัน รัฐบาลจึงหันมาเน้นนักท่องเที่ยวคุณภาพที่อยู่นานและใช้จ่ายคุ้มค่ามากขึ้น

ตัวเลขนักท่องเที่ยวที่ชะลอตัว

ความเปลี่ยนแปลงนี้เกิดขึ้นในช่วงที่ภาคท่องเที่ยวไทยยังไม่ฟื้นเต็มที่ ข้อมูลจากกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาระบุว่า ระหว่างวันที่ 1 มกราคม ถึง 1 สิงหาคม 2569 มีนักท่องเที่ยวต่างชาติเดินทางเข้าไทย 18.51 ล้านคน ลดลงร้อยละ 3.19 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปี 2568

ทางการได้ปรับลดเป้าหมายนักท่องเที่ยวต่างชาติทั้งปี 2569 ลงเหลือ 33 ล้านคน จากเดิมที่ตั้งไว้ 33.5 ล้านคน ขณะที่ทั้งปี 2568 ไทยมีนักท่องเที่ยวต่างชาติรวม 32.9 ล้านคน ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่าการแข่งขันเพื่อดึงนักท่องเที่ยวในภูมิภาคเอเชียยังคงดุเดือดอย่างต่อเนื่อง

แม้จำนวนคนจะลดลง แต่รายได้ยังพอไปได้ โดยเฉพาะเดือนเมษายน 2569 ที่ทำรายได้ 1.17 แสนล้านบาท เพิ่มขึ้นร้อยละ 2.94 เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า แม้จำนวนนักท่องเที่ยวในเดือนนั้นจะลดลงราวร้อยละ 7 ด้านตลาดจีนซึ่งเป็นตลาดใหญ่ที่สุด กลับมาขยายตัวในบางสัปดาห์ถึงกว่าหนึ่งแสนคน

อินเดียและตลาดที่ผันผวน

ตลาดอินเดียเป็นตัวอย่างของความผันผวนได้อย่างชัดเจน หลังไทยปรับลดสิทธิของอินเดียลงเป็น Visa on Arrival เมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม 2569 จำนวนนักท่องเที่ยวอินเดียก็ลดลงถึงราวร้อยละ 20 ต่อมาภายใต้กรอบใหม่ อินเดียถูกจัดกลับเข้าสู่กลุ่มยกเว้นวีซ่า 30 วันอีกครั้ง

ข้อมูลรายสัปดาห์ล่าสุดแสดงให้เห็นภาพตลาดที่หลากหลาย จีนนำมาเป็นอันดับหนึ่งด้วยราว 107,875 คน เพิ่มขึ้นร้อยละ 8.27 รองลงมาคือมาเลเซีย 63,181 คน อินเดีย 35,114 คน ไต้หวัน 25,201 คน ซึ่งพุ่งขึ้นถึงร้อยละ 50.74 และสหรัฐอเมริกา 20,461 คน

ในทางกลับกัน ตลาดยุโรปใต้บางแห่งกลับอ่อนแรงลง โดยอิตาลีลดลงร้อยละ 10.5 สเปนลดลงร้อยละ 15.1 และโปรตุเกสลดลงร้อยละ 7.75 สะท้อนว่าการปรับเงื่อนไขวีซ่าและปัจจัยด้านเศรษฐกิจโลกล้วนมีผลต่อการตัดสินใจเดินทางของนักท่องเที่ยวแต่ละกลุ่ม

สิ่งที่นักเดินทางต้องเตรียมรับมือ

สำหรับนักเดินทางที่วางแผนมาไทย สิ่งสำคัญคือการตรวจสอบสิทธิพำนักตามสัญชาติของตนก่อนออกเดินทาง เพราะเมื่อกฎใหม่ประกาศในราชกิจจานุเบกษาและมีผลบังคับใช้ ระยะเวลาที่อยู่ได้โดยไม่ต้องขอวีซ่าอาจสั้นลงกว่าที่เคยคุ้นเคย และเงื่อนไขของแต่ละประเทศจะไม่เหมือนกันอีกต่อไป